Urząd Gminy Łomża

Biuletyn Informacji Publicznej

Orientacja zawodowa w PG nr 9 w Łomży

Na poziomie kształcenia w gimnazjum wszystkie działania doradców zawodowych, szkoły, rodziców i innych osób, grup i instytucji uczestniczących w przygotowaniu młodzieży do wyboru zawodu określamy mianem orientacji zawodowej i szkolnej.
„Orientacja zawodowa to celowa, systematyczna i długotrwała działalność wychowawcza, która ma na celu stopniowe umiejscawianie się w jednostki w zawodzie i pracy zgodnej z jej zainteresowaniami, zdolnościami, stanem zdrowia – z jednej strony – a możliwościami – z drugiej strony.
Proces wyboru zawodu, szkoły i pracy jest sekwencją wielu cząstkowych kolejnych decyzji edukacyjnych, zawodowych i zatrudnieniowych towarzyszących rozwojowi zawodowemu jednostki, prowadzących do stabilizacji i umiejscowienia się w konkretnej roli zawodowej w celu zajęcia określonej pozycji w strukturze społecznej” (Krawczyk, Krupa, Maicka, 2000).
Przygotowanie do podejmowania decyzji edukacyjno-zawodowych i planowania kariery zawodowej jest procesem i następuje poprzez:
· przekazywanie uczniom informacji o możliwościach kształcenia na różnych etapach rozwoju zawodowego oraz możliwościach zatrudnienia po ukończeniu nauki i zdobyciu zawodu;
· nabywanie umiejętności samopoznania i samooceny możliwości psychofizycznych;
· kształtowanie aktywnej postawy wobec własnej kariery zawodowej: uczenie planowania kariery i wspomaganie aspiracji edukacyjnych i zawodowych poprzez rozwój motywacji do osiągania sukcesów.
Proces ten składa się z 5 etapów:
· poznaję zawody
· poznaję siebie
· konfrontuje swoje możliwości z wymogami zawodu
· określam drogi prowadzące do zawodu (szkoły, kursy itp.)
· określam drogi i sposoby poszukiwania pracy

„Młodzież gimnazjalna w tym okresie życia znajduje się na etapie intensywnej, systematycznej orientacji zawodowej i poradnictwa zawodowego. Na tym etapie uczniowie realniej oceniają swoje zdolności. Starają się dokonać integracji wielu indywidualnych i pozaindywidualnych przesłanek wyboru i na tej podstawie „przymierzają się” do różnych ról, dokonują próbnego wyboru zawodu i konfrontują go ze swoimi możliwościami. Jest to również etap stabilizacji perspektywy zawodowej, kończący się wyborem konkretnego zawodu i drogi prowadzącej do zdobycia kwalifikacji wymaganych w tym zawodzie. Na tym etapie chodzi nie tylko o dokładne zapoznanie uczniów ze względnie licznymi grupami zawodowymi, zawodami i specjalnościami” (Wojtasik, 2001).
„Orientacja szkolna i zawodowa, jako integralna część szkolnego programu dydaktyczno -wychowawczego stanowi całokształt oddziaływań wychowawczych, które mają na celu takie pokierowanie wszechstronnym rozwojem ucznia, aby na etapie kończenia szkoły był dojrzały do podjęcia w sprawie własnego życia i zawodu optymalnych decyzji, dostosowanych do własnych możliwości oraz aktualnych potrzeb rynku pracy” (Paszkowska- Rogacz, 2000). Wybór dokonywany przez młodzież wyznacza kierunek przyszłości zawodowej, stąd ma znaczny wpływ na dalszy bieg życia, zadowolenie z wykonywanej pracy, wywiązywanie się z roli społecznej ucznia i pracownika. Prawidłowy wybór szkoły i zawodu sprzyja efektywności szkolenia zawodowego i osiągania sukcesów w pracy zawodowej.
W wyborze zawodu należy pomagać dziecku już od najmłodszych lat. Pierwsze podstawy tworzy dom rodzinny poprzez właściwe wychowanie i ukierunkowanie zainteresowań ucznia.
Jednak najważniejsza rola w orientacji zawodowej przypada szkole, w tym szkolnym doradcom zawodowym, nauczycielom przedmiotów, opiekunom kół zainteresowań, pedagogowi szkolnemu, a także wychowawcy, który ma możliwości ukierunkowania ucznia.
Z psychologicznego punktu widzenia jest zrozumiałe, że dla młodzieży kilkunastoletniej bardziej interesujące są informacje dotyczące nauki w szkole ponadgimnazjalnej niż informacje na temat przyszłej pracy. Jednak informacja o drogach kształcenia zawodowego bez ukazania pracy zawodowej, jako celu tej nauki, byłaby niepełna. Czyniąc wybór zawodu sprawą podstawową, docelową, kształtujemy u młodzieży przekonanie, że cel określa drogi dojścia do niego (Bańka, 1995).
Orientacja szkolna to zapoznanie uczniów z różnymi drogami dochodzenia do zawodu, z wymaganiami stawianymi przez szkoły ponadgimnazjalne, w tym planami kształcenia określającymi nauczane przedmioty teoretyczne, zawodowe.
Orientacja i poradnictwo zawodowe musi spełniać kilka warunków:
- zainteresowana jednostka musi czynnie włączyć się w proces przygotowujący do podjęcia decyzji zawodowej,
- przygotowanie uczniów powinno być działalnością ciągłą i powszechną, a także profilaktyczną, zapobiegającą negatywnym skutkom błędnych wyborów.
Prawidłowo prowadzona orientacja zawodowa ma duże walory poznawcze i wychowawcze.



Celem szkolnego doradcy zawodowego jest:


Przygotowanie uczniów gimnazjum do podjęcia trafnej decyzji zawodowej i szkolnej.
Zadaniem doradcy zawodowego w gimnazjum jest udzielenie pomocy uczniom w osiąganiu umiejętności podejmowania decyzji o wyborze zawodu i kierunku dalszego kształcenia a zwłaszcza:
1. Wyzwolenie aktywności uczniów w kierunku samopoznania i samooceny.
2. Modyfikacja samooceny w przypadku, gdy odbiega ona od realnych możliwości (zawyżona lub zaniżona).
3. Pomoc uczniom w pogłębianiu wiedzy o interesujących ich zawodach.
4. Kształtowanie potrzeby konfrontowania oceny swego stanu zdrowia z wymaganiami wybieranego zawodu.
5. Zapoznanie ze strukturą szkolnictwa ponadgimnazjalnego.
6. Współdziałanie z rodzicami w realizacji powyższych zadań.
7. Zapoznanie z kryteriami przyjęć do szkół ponadgimnazjalnych.
8. Opanowanie umiejętności i sprawności przydatnych w procesie każdej pracy.
9. Wskazanie czynników mających znaczenie przy wyborze zawodu, takich jak: zdrowie, uzdolnienie; zainteresowania, cechy charakteru.
10. Kształtowanie cech osobowości niezbędnych do osiągnięcia efektów w
podejmowaniu pracy.
11. Kształtowanie właściwej postawy wobec pracy.
12. Wskazanie skutków nietrafnego wyboru zawodu.

Treści:
1. Zainteresowania i skłonności zawodowe przejawiające się w toku działalności w szkole i w domu, w chwilach wolnych od zajęć.
2. Uzdolnienia i umiejętności niezbędne w pracy.
3. Cechy usposobienia i temperamentu, ich znaczenie w wyborze zawodu.
4. Stan fizyczny i zdrowotny a wybór zawodu.
5. Samoocena - ustalenie swoich mocnych stron.
6. Wiedza o zawodach. Istota zawodu, między innymi czynności, warunki pracy, wymagania psychofizyczne, jakie stawia zawód przed kandydatem.
7. Zmieniający się rynek pracy.
8. Kierunki dalszego kształcenia.
Formy pracy umożliwiające realizację celów

1. Cyklicznie prowadzone lekcje w klasach trzecich.
3. Poznanie uczniów, ich zainteresowań i potrzeb w zakresie orientacji zawodowej poprzez ankietowanie, rozmowy, dyskusje, metody audiowizualne.
4. Indywidualne rozmowy z uczniami i wskazywanie literatury.
5. Kąciki o tematyce zawodowej w salach lekcyjnych, na korytarzu, w bibliotece szkolnej. Zbieranie i gromadzenie: a) informacji drukowych (informatory, ulotki, czasopisma specjalistyczne, wycinki z prasy; b) informacji multimedialnych (płyty CD, kasety video, filmy, programy komputerowe). Tworzenie biblioteczki na użytek uczniów, nauczycieli, rodziców.
6. Referaty przygotowane przez uczniów dotyczące danej grupy zawodów lub ukazujące specyfikę niektórych zawodów, teczki o zawodach stworzone przez uczniów klas trzecich.
7. Informowanie o różnych aspektach życia zawodowego ze szczególnym zwróceniem uwagi na zawody najbardziej potrzebne w rozwoju gospodarki kraju.
8. Dokonanie wyboru przyszłego zawodu poprzez wnikliwą obserwację cech i osobowości ucznia, z wykorzystaniem informacji uzyskanych o zdolnościach i zainteresowaniach ucznia od nauczycieli innych przedmiotów.
9. Wycieczki do zakładów pracy i szkół ponadgimnazjalnych.
10. Organizowanie spotkań z uczniami bądź absolwentami wybranych ciekawych szkół.
11. Ścisła współpraca z bibliotekarzem w szkole, w celu gromadzenia literatury zawodoznawczej.
12. Współpraca z instytucjami wspierającymi wewnątrzszkolny system doradztwa: kuratoria oświaty, centra informacji i planowania kariery zawodowej, poradnie psychologiczno – pedagogiczne, powiatowe urzędy pracy, wojewódzkie komendy OHP, zakłady doskonalenia zawodowego, izby rzemieślnicze i małej przedsiębiorczości, organizacje zrzeszające pracodawców itp.
13. Współpraca z rodzicami uczniów gimnazjum- cykliczne prelekcje prowadzone przez doradcę zawodowego.
14. Rozwijanie zainteresowań w trakcie zajęć pozalekcyjnych i pozaszkolnych.
15. Zapoznanie ze strukturą szkolnictwa ponadgimnazjalnego i warunkami przyjęć do poszczególnych szkół. Organizowanie „Giełdy szkół ponadgimnazjalnych”.
16. Spotkanie z przedstawicielem Biura Pracy.
17. Przygotowanie dokumentacji do szkół ponadgimnazjalnych.
18. Wskazywanie osobom zainteresowanym (młodzieży, rodzicom, nauczycielom) źródeł dodatkowej, rzetelnej informacji na poziomie regionalnym, ogólnokrajowym, europejskim i światowym na temat: rynku pracy, trendów rozwojowych w świecie zawodów i zatrudnienia, możliwości wykorzystania posiadanych uzdolnień i talentów w różnych obszarach świata pracy, instytucji i organizacji wspierających funkcjonowanie osób niepełnosprawnych w życiu codziennym i zawodowym, alternatywnych możliwości kształcenia dla młodzieży z problemami emocjonalnymi i niedostosowaniem społecznym, programów edukacyjnych UE oraz porównywalności dyplomów i certyfikatów zawodowych.
19. Współpraca z Radą Pedagogiczną w zakresie: tworzenia i zapewniania ciągłości działań wewnątrzszkolnego systemu doradztwa, zgodnie ze statutem szkoły, realizacji zadań z zakresu przygotowania uczniów do wyboru drogi zawodowej - zawartych w planie wychowawczym szkoły.





Osiągnięcia:
Uczeń:
- Zna czynniki niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wyborze zawodu.
- Zna siebie, swoje upodobania, mocne i słabe strony oraz własne predyspozycje do wykonywania zawodów.
- Posiada rozeznanie w strukturze szkolnictwa ponadgimnazjalnego.
- Zna kryteria przyjęć do szkół ponadgimnazjalnych.
- Umie kompletować niezbędną dokumentację, napisać podanie.
- Posiada informacje o funkcjonowaniu rynku pracy.
- Zna podstawowe podziały zawodów.
- Wie, gdzie szukać pomocy w wyborze zawodu, szkoły i planowaniu kariery zawodowej.
- Reprezentuje pozytywną postawę wobec pracy.



Tematyka zajęć z zakresu orientacji zawodowej w gimnazjum

Zaproponowana przeze mnie procedura pracy z uczniami gimnazjum obejmuje większość zagadnień, które mogą pomóc uczniowi w osiąganiu umiejętności podejmowania decyzji o wyborze zawodu i kierunku dalszego kształcenia. Zajęcia mogą być realizowane zgodnie z proponowaną kolejnością lub wybiórczo, zależnie od potrzeb uczniów.

Podstawowe zadania w pracy z uczniami:

Klasa I:

· wyzwolenie aktywności uczniów w kierunku samopoznania i samooceny
· modyfikacja samooceny w przypadku, gdy odbiega ona od realnych możliwości
· pomoc w zdobywaniu umiejętności komunikowania się z ludźmi
· odkrywanie specyficznych zdolności i umiejętności ucznia

Tematyka zajęć, samopoznanie:

· Moje silne strony
· Obraz siebie – rola samooceny w trafnym wyborze zawodu
· Moje umiejętności i zdolności
· Ocena własnych zdolności i możliwości
· Obraz własnej osoby
· Jak zdobywam wiedzę
· Moja postawa wobec życia
· Moje poczucie wartości
· Motywy aktywności człowieka
· Kim jestem? Jaki jestem?
· Zachowanie się człowieka w sytuacjach trudnych
· Ocena własnych mocnych i słabych stron osobowości
· Zdolność do wyznaczania sobie celów i zadań
· Umiejętność podejmowania decyzji i wpływ na przyszłość

Klasa II:

Podstawowe zadania w pracy z uczniami:
· Kształtowanie potrzeby konfrontowania oceny swego stanu zdrowia z wymaganiami wybieranego zawodu.
· Pomoc uczniom w określeniu własnych zainteresowań, uzdolnień i umiejętności, cech charakteru, temperamentu
· Zachęcenie uczniów do samoobserwacji
· Indywidualna praca z uczniami, którzy mogą mieć problemy z wyborem szkoły i zawodu.

Tematyka zajęć:
§ Moje zainteresowania
§ Temperament a wybór zawodu
§ Charakter a wybór zawodu
§ Stan zdrowia a wybór zawodu

Klasa III:

Podstawowe zadania w pracy z uczniami:
· Kształtowanie umiejętności świadomego wyboru dalszej drogi kształcenia
· Kształtowanie umiejętności planowania dalszego rozwoju edukacyjno-zawodowego i kontynuacji nauki
· Praca indywidualna z uczniami: reorientacja zawodowa w przypadkach niewłaściwych wyborów, pomoc w przezwyciężaniu problemów szkolnych, wskazywanie różnych dróg kształcenia i zdobywania zawodu
· Zapewnienie uczniom poznania specyfiki lokalnego i regionalnego rynku pracy
· Zapoznanie uczniów ze strukturą szkolnictwa ponadgimnazjalnego
· Współdziałanie z rodzicami w realizacji powyższych zadań
· Pomoc uczniom w pogłębianiu wiedzy o interesujących ich zawodach
· Przygotowanie uczniów do roli pracownika
· Przygotowanie do samodzielności w trudnych sytuacjach życiowych: egzaminy, poszukiwanie pracy, adaptacja do nowych warunków, bezrobocie, ograniczenia zdrowotne.
· Pomoc w planowaniu własnego rozwoju zawodowego przez uczniów.

Tematyka zajęć:

a) Rozwój samopoznania
· Wartości cenione w pracy zawodowej
· Badanie zainteresowań
b) rynek pracy a kształcenie zawodowe
· Lokalny i regionalny rynek pracy
· Struktura rynku pracy
· Trendy rozwojowe w świecie zawodów i zatrudnienia
· Wykorzystanie posiadanych uzdolnień i talentów w różnych obszarach świata pracy


c) Planowanie kariery
· Umiejętność podejmowania decyzji
· Indywidualny plan działania
· Poszukiwanie alternatywnych rozwiązań w różnych sytuacjach emocjonalnych
· Przygotowanie podstawowych dokumentów potrzebnych przy ubieganiu się o przyjęcie do szkoły ponadgimnazjalnej
d) Wybór zawodu:
· Zawody wykonywane w mojej społeczności lokalnej
· Niektóre grupy zawodowe
· Tendencje w pracy
· Ścieżki kształcenia zawodowego i predyspozycje
· Określam drogi prowadzące do zawodu: szkolny i pozaszkolny system kształcenia
e) Świat pracy:
· Zmiany w świecie pracy
· Dlaczego ludzie pracują?
· Zawód czy kariera?
· Moja osobowość
f) Podejmowanie decyzji zawodowej i plan działania:
· Decyzje zawodowe
· Do czego przyda się plan kariery?
· Co powinien zawierać plan?
· Jakie cele obieram?
· Zrób własny plan
g) Na czym polega szukanie pracy:
· Zbieranie informacji
· Planuję poszukiwanie pracy (lepiej zadzwonić czy napisać)
· Podanie o pracę
· Kwestionariusz osobowy
· Życiorys (CV)
· Rozmowa kwalifikacyjna
· Dlaczego ludzie dostają pracę
· Czego oczekiwać od przyszłej pracy?
· Postawy i umiejętności
· Zdrowie i bezpieczeństwo w pracy (alkohol, tytoń, lekarstwa, narkotyki)


Program jest realizowany po uwzględnieniu wyników badania potrzeb uczniów. Należy poznać uczniów, ich zainteresowania i potrzeby, wyszukać wątpliwości i braki w wiedzy w zakresie orientacji zawodowej poprzez ankietowanie, rozmowy, dyskusje. W oparciu o sformułowane wnioski wskazać uczniom odpowiednią lekturę oraz podjąć działania mające na celu udzielenie pomocy w podjęciu decyzji o wyborze zawodu i kierunku dalszego kształcenia.
Celem prezentowanego materiału jest wprowadzenie młodzieży w dziedzinę dokonywania wyborów i podejmowania ważnych dla ich przyszłości decyzji, a także zachęcenie uczniów do aktywnego poznawania własnych preferencji zawodowych i pobudzania do twórczej pracy nad sobą. Przedstawione przeze mnie propozycje planu pracy doradcy zawodowego w gimnazjum mogą być wykorzystane do pracy grupowej i indywidualnej z uczniem.
Zajęcia mogą odbywać się w grupach 10-12 osobowych, w ramach pracy pozalekcyjnej, a także z całymi klasami na lekcjach. Spotkania w małej grupie odbywają się raz na dwa tygodnie lub raz na tydzień. Udział w nich jest dobrowolny. Rozpoczęcie zajęć można poprzedzić spotkaniem z rodzicami w celu zapoznania ich z tą formą pracy.
Zależnie od tematyki i przebiegu zajęć doradca zawodowy powinien przygotować niezbędne materiały i przybory, np.: karty odpowiedzi, kartki papieru, teczki lub duże koperty, ołówki itp.
Najlepiej byłoby aby spotkania takie odbywały się w jednym, przystosowanym do prowadzenia takich zajęć pomieszczeniu wyposażonym w niezbędny sprzęt multimedialny (telewizor, magnetowid, rzutnik multimedialny, komputery z dostępem do Internetu itp.)
Wszystkie proponowane przez doradcę podczas zajęć materiały np. ankiety, testy, informatory uczeń przechowuje w założonej przez siebie teczce, którą przynosi na zajęcia.
W czasie zajęć powinna być stworzona atmosfera sprzyjająca swobodnemu wypowiadaniu się i spontanicznemu reagowaniu uczniów. Doradca zawodowy nie powinien dopuszczać do sytuacji, w których uczeń mógłby być ośmieszony lub poniżony w oczach grupy. Zajęcia powinny wpływać na ucznia mobilizująco przez ujawnienie jego mocnych stron. Ważne jest podmiotowe traktowanie ucznia.
Opracowanie: Anna Pawelec
Data powstania: środa, 16 lut 2005 11:20
Data opublikowania: środa, 16 lut 2005 11:24
Opublikował(a): Dorota Karwowska
Zaakceptował(a): Wiesława Masłowska
Artykuł był czytany: 9576 razy