Według tradycji kościół w Starej Łomży założył św. Brunon z Kwerfurtu. Z historii wiemy, że kościół w Starej Łomży do 1410 roku pełnił funkcję kościoła parafialnego obejmującego swym zasięgiem także teren obecnego miasta Łomża. W wybudowanej w 1525 r. obecnej Katedrze Łomżyńskiej, obok ołtarza zawieszono tablicę z napisem po łacinie: Ecclesia Lomzensis, erecta in Stara Łomża circa annum 1000, crescente fide in Mazovia (ze wzrostem wiary na Mazowszu około roku 1000 powstał kościół w Starej Łomży). Opisał ją Leon Rzeczniowski, autor pierwszej książki historycznej o mieście wydanej w 1861 r.
Z dobrze udokumentowanej historii wiemy także, że biskup Brunon wraz z 18 towarzyszami wyruszył na misję ewangelizacyjną do Prusów. Według przekazów kronikarzy poniósł śmierć męczeńską 9 marca 1009 r. gdzieś na pograniczu Prus, Litwy i Rusi. Kronikarze podają, że książę Bolesław Chrobry wykupił ciała męczenników i „w ten sposób przysporzył swemu domowi błogosławieństwo na przyszłość”. Brunon i towarzysze zostali pochowani w nieznanym do dnia dzisiejszego miejscu, według przekazów: „pod murami kościoła na wschodzie Polski”, oraz „nad ich ciałami pobudowane są klasztory”.
Najnowsze wykopaliska archeologiczne zdają się potwierdzać, że w Starej Łomży w XI w., obok kościoła i grodziska mogło istnieć także duże założenie klasztorne.
Być może tu są pochowani święci męczennicy? Być może to w Starej Łomży zgodnie z wolą Bolesława Chrobrego wyrażoną podczas Zjazdu Gnieźnieńskiego w 1000 roku, z polecenia cesarza Ottona III oraz za zezwoleniem papieża Sylwestra II, mnisi benedyktyńscy: Brunon, Benedykt i Jan „tam, gdzie piękny las nadawałby się na samotnię, na ziemi chrześcijańskiej w pobliżu pogan zbudowali klasztor.”
W najbliższą niedzielę 10 sierpnia, w dniu wspomnienia św. Wawrzyńca, w Starej Łomży na Wzgórzu św. Wawrzyńca, o godz. 11.00 zostanie odprawiona uroczysta Msza święta. Poprzedzi ją procesja wiary, w trakcie której na wzgórze, w miejsce gdzie stał pierwszy kościół, zostaną wniesione relikwie świętych: świętego Wojciecha – Patrona Polski, przy którego grobie spotkali się Bolesław Chrobry i cesarz Otton III, świętych Pięciu Braci Męczenników czyli Benedykta, Jana, Izaaka, Mateusza i Krystyna – braci zakonnych św. Brunona, których żywot on spisał, św. Andrzeja Boboli patrona Diecezji Łomżyńskiej i św. Jana Pawła II – papieża Polaka.